Terug naar Hoofdpagina

De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij

(The Rotterdam Dockyard Company)

1902 - 1983

door: Johan Journée

E-mail: JohanJournee # ipact.nl (wijzig hier # in @ )

Laatste bewerking op: 27 juli 2010.

Naar de onderwerpen-index op deze pagina

Op 23 januari 1902 werd N.V. "De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij" (afgekort "de RDM" en in de volksmond "de Droogdok" genoemd) opgericht. In feite was dit een voortzetting van de - door de Schot Duncan Christie reeds in 1856 opgerichtte - Maatschappij "De Maas" aan de Noordelijke Maasoever in Delfshaven te Rotterdam. De RDM vestigde zich in het dichtbij gelegen Heijplaat aan de Zuidelijke Maasoever. De scheepswerf floreerde en op het werfterrein werd vrijwel constant gesaneerd, verbouwd en nieuw gebouwd. De gebouwen daar dateren uit verschillende perioden na 1902. De RDM onderhield een eigen veerdienst vanaf Schiemond voor haar werknemers, maar vanwege de afstand en het groeiende personeelsbestand werd in 1914 gestart met de bouw van het tuindorp Heijplaat.
Op 14 januari 1925 nam de RDM de in 1914 opgerichtte Scheepsbouw Maatschappij "Nieuwe Waterweg" (NW) aan de overkant van de Maas in Schiedam over. Deze werf was in financiële moeilijkheden gekomen en beschikte toen over 7 scheepsbouwhellingen waar schepen tot 12.000 ton gebouwd konden worden en over 3 droogdokken met een capaciteit tot 10.000 ton. De reparatie afdeling was steeds een belangrijke financiële pijler van de RDM. In het jaar 1926 werd bij het toen vergrote bedrijf zelfs het fenomenale aantal van 1401 schepen gerepareerd; dat was een gemiddelde van bijna 4 gerepareerde schepen per dag!
De Scheepsbouw Maatschappij "Nieuwe Waterweg" had - tot haar overname in 1925 door de RDM - 135 schepen afgeleverd, in aanbouw of in portefeuille. Bij de RDM zat op dat moment bouwnummer 099 als laatste in de planning. De NW stopte daarna met haar eigen nummering en samen gingen ze als één RDM-bedrijf verder met RDM-nr 136. De nog "lege" toekomstige RDM-nrs 100 t/m 135 werden opgevuld met de gelijke NW-nrs van vóór en tijdens de overname. Een gerenommeerd hoogleraar, met het werfbedrijf in zijn portefeuille, schreef me in 2008 - na mijn aanvankelijke scepsis in deze - desgevraagd hierover: "Dat deze NW-schepen na de overname RDM-nummers kregen is niets bijzonders. Die bouwnummers waren alle NW-schepen van voor de overname. Die telden ze rap mee, want dat stond goed tegenover de buitenwereld. De tent was toch overgenomen! Dus ook de bouwnummers van de NW.".
Tot de Tweede Wereldoorlog verviervoudigde de omvang van het RDM terrein zich tot circa 40 ha. De RDM werd dan ook een van de grootste scheepswerven van Europa, met gedenkwaardige nieuwbouwresultaten zoals de "Simon Bolivar" (1926), de "Nieuw Amsterdam" (1938), de kruiser "De Zeven Provinciën" (1950), de "Rotterdam" (1959) en de "Cunard Adventurer" (1971). Ook werden er vele complexe onderzeeboten gebouwd; in totaal zelfs 16 stuks. Ondanks de nieuwbouw, bleef de reparatie afdeling echter een zeer belangrijke financiële pijler van het bedrijf.
Héél opmerkelijk is dat over de bouwaktiviteiten van de RDM gedurende de Tweede Wereldoorlog weinig in de hier geraadpleegde literatuur en op het Internet te vinden is. In het boek "Een Halve Eeuw Droogdok, 1902–1952" - in 1952 uitgegeven door de RDM ter gelegenheid van haar 50-jarig bestaan - komen de voor de Duitse bezetter gebouwde schepen (32 uitgegeven bouwnummers!) zelfs niet in de bouwlijst voor! Was dit (valse) schaamte van de werf, zo vlak na de oorlog? Dat was echt niet nodig, want men heeft de Duitse bezetter behoorlijk tegengewerkt. Evert van der Schee noemt deze nieuwbouw in 1998 echter wel in de bouwlijst achter in zijn boek "Rotterdamsche Droogdok Maatschappij". Het schrijven van een boek met als titel: "De Nederlandse Scheepsbouw in de Tweede Wereldoorlog" zou een uitdaging voor geschiedkundigen kunnen zijn.
Na aanvankelijk zeer gunstige na-oorlogse jaren (het aantal RDM-ers bereikte zelfs even de 7000), kwam de Nederlandse scheepsbouw in het begin van de 60-er jaren in de problemen. De RDM ging zich vanaf die tijd - met toen ruim 4000 werknemers - meer toeleggen op de defensie industrie, maar had ook opdrachten uit de offshore- en de energiesector. Na verschillende fusies ging het bedrijf in 1971 op in het Rijn-Schelde-Verolme (RSV) concern. Ondanks aanvankelijke overheidssteun mocht ook dat niet baten. Uiteindelijk werd de de RSV (en daarmee ook de RDM) op 6 april 1983 failliet verklaard. Van de toen nog ruim 3000 RDM-ers werden er bijna 1400 ontslagen, waarvan 800 (!) in het kleine Heijplaat. Naar het aantal ontslagen bij de toeleveranciers kan men alleen maar gissen. Een heel triest einde, maar ... heel veel mensen hebben toch jaren lang hun boterham bij of door dit bedrijf kunnen verdienen.
Vrijelijk beschikbare literatuur en lectuur over deze voormalige RDM kan hier in het overzicht RDM-Literatuur.pdf gevonden worden.

Voor onder meer de (af)bouw van vier onderzeeboten werd toen door de overheid "RDM Nederland" B.V. opgericht. Deze werd in 1991 aan 'bedrijvendokter' Joep van den Nieuwenhuyzen verkocht, wat als het definitieve einde van deze RDM beschouwd kan worden. Voorafgegaan door ettelijke reorganisaties en ontslagrondes, kwam het vroegere werfterrein met de opstallen uiteindelijk in het bezit van de gemeente Rotterdam en werd daar de "RDM Campus" - een locatie voor onderwijsinstellingen en bedrijven waarbij de nadruk moest liggen op duurzaamheid - gerealiseerd. Deze nieuwe RDM staat nu voor "Research, Design and Manufacturing". Leuk bedacht, ... maar mijn RDM is sinds 1983 verleden tijd!

Op deze voormalige Rotterdamse nieuwbouw- en reparatiewerf heb ik in mijn jonge jaren van september 1958 tot juli 1963, naast mijn studie aan de Avond-HTS in Rotterdam, met heel veel plezier gewerkt en er veel geleerd; de eerste 1½ jaar als ijzerwerkersmaat in de Scheepsbouwloods en daarna als leerling-tekenaar, opgroeiend tot tekenaar-constructeur, op de Tekenkamer Scheepsbouw. Namen van RDM-ers, die ik me nog herinner uit die tijd, staan hier in RDM-Collega's.pdf vermeld.

Medio 1963 ging ik bij de toenmalige "Technische Hogeschool Delft" (later "Technische Universiteit Delft" genoemd) werken en er na mijn Avond-HTS en militaire dienst - naast mijn werk daar - ook studeren. Ik heb mijn studie begin 1975 voltooid en ik ben er opgeklommen tot Universitair Hoofd Docent (1992). Mijn onderzoek en onderwijs bij de TU Delft richtte zich vooral op bewegingen en veiligheid van schepen en offshore-constructies in zeegang. In april 2006 ging ik er, na in totaal ruim 47½ jaar in de scheepsbouw en de offshore gewerkt te hebben, met pensioen. Nu heb ik voldoende vrije tijd gekregen om rustig aan deze leuke, maar wel zeer arbeidsintensieve, website te werken.

Op deze webpagina wordt nu sinds 2007 gepoogd om zoveel mogelijk informatie over alle door de RDM gebouwde schepen per bouwnummer, naam en bouwjaar (jaar van oplevering) weer te geven. Daarna wordt de gevonden informatie over reparaties en verbouwingen bij de RDM weergegeven, gevolgd door gebouwde machines en apparaten en haar "werkpaarden": de drijvende bokken, droogdokken en (sleep)boten.


  Klik op de onderwerpen hieronder - en de knoppen daarin - voor gedetailleerde informatie:  


Terug naar Hoofdpagina


De beste start-bronnen bij het voorgaande RDM-overzicht waren natuurlijk de archieven van de voormalige RDM zelf. Deze bevinden zich in het Gemeentearchief van Rotterdam, zie: http://www.archieven.nl/0/toegang/184/425/. Hoewel de informatie daar wel erg summier is en ook niet compleet is, werd hiervan (voor wat betreft de relatie bouwnummer-scheepsnaam-opdrachtgever) dankbaar gebruik gemaakt. Ook werd dankbaar gebruik gemaakt van de informatie en bouwlijsten in het boek "Een Halve Eeuw Droogdok, 1902-1952" (in 1952 uitgegeven door de RDM ter gelegenheid van haar 50-jarig jubileum) en het boek "Rotterdamsche Droogdok Maatschappij" (door Evert van der Schee, in 1998 uitgegeven door Ilco Productions te Rotterdam).
Met behulp van deze basisinformatie kon naar foto's en andere informatie over RDM-schepen op het Internet gezocht worden. Een aanzienlijk deel werd hierbij gevonden op websites en forums van rederijen en (ex-)zeelieden. Een leuk en soms zéér informatief forum van ex-stuurman Jos Komen is te vinden op het Internet-adres http://www.kombuispraat.com; klik daar door naar "Kombuispraat".
Tenslotte heb ik veel foto's en informatie van derden gekregen, waarvoor mijn oprechte dank. Met name moet hierbij Roel Zwama uit Rotterdam - voormalig RDM-er en beheerder van de website http://www.zwama.de/shiplover - zeker dankbaar vermeld worden. Van hem heb ik spontaan héél veel foto's van en informatie over RDM-schepen mogen ontvangen. Zonder hem zou deze website niet dat zijn, wat het nu is.
Behalve het Internet, zijn nu ook archieven, boeken, tijdschriften, kranten, musea, e.d. aan de beurt. Tevens ben ik af en toe bezig om via e-mail meer gericht bij personen te rade te gaan, maar de reakties daarop vallen vaak toch erg tegen. Maar ook komt er, soms uit geheel onverwachte hoek, ineens weer zeer bruikbare informatie. Door het grote aantal van 355 nieuwbouw nummers en het ontelbare aantal gerepareerde en verbouwde schepen zal dit zoekwerk echter nooit geheel voltooid kunnen zijn!
Veel nuttige vooroorlogse informatie heb ik inmiddels ook kunnen halen uit uitgaven van "Het Schip" en "Schip en Werf" vanaf het begin van de 20-er jaren. Deze ontving ik deels uit de nalatenschappen van de welbekende ir. Ernst Vossnack (ontwerper Nedlloyd) en van zijn vader prof. dr. E.J. Vossnack (hoogleraar TU Delft) via oud-collega Piet de Heer (TU Delft). Bij het verkrijgen van de na-oorlogse informatie uit "Schip en Werf" heb ik veel hulp gekregen van oud-collega Aad Versluis (TU Delft).

Bronreferenties worden steeds zo goed mogelijk gegeven; deze verzameling is immers voornamelijk gebaseerd op het werk van ànderen. Maar dezelfde gegevens komen vaak op meerdere plaatsen op het Internet voor, waarbij dan soms een (dubieuze) keuze gemaakt moest worden. Wanneer een gebruikte foto, tekst of adres na verloop van tijd van het Internet verdwenen is (en dat gebeurt vaak!) of als ik die niet meer terug kan vinden, wordt simpelweg "Internet" als bron gegeven. Ik zal hier en daar ook wel eens een referentie vergeten zijn. Ook zal ik waarschijnlijk wel ergens tekst of foto's overgenomen hebben, waar dat eigenlijk niet mocht. Laat het me weten als U zich hierbij eventueel benadeeld voelt; e-mail me en ik zal dan de betreffende tekst en/of foto's van de juiste referenties voorzien, deze aanpassen of deze verwijderen.

Nostalgie

Links een reproductie op canvas (120 x 80 cm) van een prachtig schilderij van Nico Peeters van de Dokhaven van de RDM (zie rechts), zoals deze thuis in mijn woonkamer hangt. Dit was het uitzicht dat ik in het begin van de 60-er jaren vanuit de Tekenkamer Scheepsbouw op de Dokhaven had. Een zeer nostalgisch plaatje! Voor andere mooie schilderijen van deze schilder, zie: http://www.nicompeeters.nl/.


Tezijnertijd wil ik deze webpagina ergens bij één of andere instantie of historisch genootschap onderbrengen, zodat alle hier moeizaam verzamelde gegevens - ook voor degenen nà ons - vrij en overzichtelijk toegankelijk zullen blijven. Ideeën in deze zijn welkom!

Terug naar Hoofdpagina